โรคกรดไหลย้อนในเด็ก Disease Summary

Last updated: 29 October 2024

ภาพรวม

โรคกรดไหลย้อน (Gastroesophageal Reflux Disease; GERD) เป็นภาวะที่พบได้บ่อยทั่วโลก อย่างไรก็ตาม ภาวะกรดไหลย้อน (GER) พบได้บ่อยกว่า โดยโรคกรดไหลย้อนพบในทารกที่ได้รับนมผงมากกว่าทารกที่กินนมแม่เพียงอย่างเดียว ความแตกต่างระหว่างภาวะกรดไหลย้อนและโรคกรดไหลย้อนได้อธิบายไว้ในหัวข้อ ‘บทนำ’ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับความชุกของภาวะและโรคกรดไหลย้อน สามารถศึกษาได้ในหัวข้อ ‘ระบาดวิทยา’

โรคกรดไหลย้อนในเด็กเกิดได้จากหลายกลไก เช่น การคลายตัวชั่วคราวของหูรูดหลอดอาหารส่วนล่าง (lower esophageal sphincter, LES) ที่เกิดขึ้นบ่อยผิดปกติ และความผิดปกติของแรงดันในกล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารส่วนล่าง รายละเอียดของกลไกเหล่านี้อยู่ในหัวข้อ ‘พยาธิสรีรวิทยา’

ปัจจัยที่ส่งผลและนำไปสู่การเกิดโรคกรดไหลย้อนในเด็กได้ระบุไว้ในหัวข้อ ‘สาเหตุการเกิดโรค’ และ ‘ปัจจัยเสี่ยง’

หัวข้อ ‘การจำแนกโรค’ ได้อภิปรายอย่างละเอียดเกี่ยวกับการวินิจฉัยทางคลินิกโดยพิจารณาจากอาการ (โรคกรดไหลย้อนที่มีอาการทางหลอดอาหาร (esophageal GERD), ภาวะนอกหลอดอาหารที่มีความสัมพันธ์กับ GERD อย่างชัดเจน (Extraesophageal GERD with Established Associations), ภาวะนอกหลอดอาหารที่อาจสัมพันธ์กับ GERD (proposed associations) และผลการส่องกล้อง (โรคกรดไหลย้อนที่มีหลอดอาหารอักเสบ หรือ erosive reflux disease โรคกรดไหลย้อนที่ไม่มีหลอดอาหารอักเสบ หรือ non-erosive reflux disease) เกณฑ์การจำแนกโรคโดยการส่องกล้องก็อยู่ในหัวข้อนี้เช่นกัน

การซักประวัติและตรวจร่างกาย

ลักษณะอาการทางคลินิกของเด็กที่เป็นโรคกรดไหลย้อน จะแตกต่างกันไปตามอายุของผู้ป่วย และได้ระบุไว้ในหัวข้อ ‘อาการแสดงทางคลินิก’ สัญญาณเตือนที่ควรเฝ้าระวังก็ได้ระบุไว้ในหัวข้อนี้เช่นกัน

ทั้งนี้ การซักประวัติอย่างละเอียดมีความสำคัญอย่างมาก เนื่องจากเด็กที่มี GERD มักตรวจพบความผิดปกติทางร่างกายได้ไม่มากนัก ‘การตรวจร่างกาย’

การวินิจฉัย

ยังไม่มีวิธีมาตรฐาน (gold standard) ในการวินิจฉัยโรคกรดไหลย้อน การตรวจเพื่อวินิจฉัยใช้เพื่อดูการไหลย้อนที่ผิดปกติและภาวะแทรกซ้อน หัวข้อ ‘การตรวจทางห้องปฏิบัติการและอื่นๆ’ และ ‘การวินิจฉัยด้วยภาพ’ ได้ระบุการทดสอบเหล่านี้ไว้

หัวข้อ ‘การวินิจฉัยแยกโรค’ ได้กล่าวถึงโรคอื่น ๆ ที่อาจมีอาการคล้ายโรคกรดไหลย้อนในเด็ก

การจัดการและการรักษา

การรักษาแบบประคับประคอง (conservative therapy) ถือเป็นแนวทางเริ่มต้นในการดูแลผู้ป่วยเด็กที่มีโรคกรดไหลย้อน โดยรายละเอียดเกี่ยวกับ 3 ขั้นตอนของการรักษาโรคกรดไหลย้อน และเป้าหมายของการรักษาในเด็ก ได้อธิบายไว้ในหัวข้อ ‘หลักการรักษา’

หัวข้อ ‘การรักษาด้วยยา’ กล่าวถึงและสรุปแนวทางการรักษาด้วยยาทั้งแบบ empiric และ maintenance therapies ที่สามารถใช้รักษาเด็กที่เป็นโรคกรดไหลย้อนได้ รวมถึงการรักษาเสริมและการดูแลตามอาการต่าง ๆ ของโรคไว้ในหัวข้อนี้ด้วย

หัวข้อ ‘การรักษาโดยไม่ใช้ยา’ กล่าวถึงการดูแลที่ไม่ใช้ยา ซึ่งมีความสำคัญต่อการรักษา GERD ในเด็ก ได้แก่ การปรับด้านโภชนาการ เช่น การเลือกสูตรนม การปรับอาหารของมารดา และการหลีกเลี่ยงอาหารบางชนิด รวมถึงข้อมูลเพื่อให้ความรู้แก่ผู้ป่วยและพ่อแม่หรือผู้ปกครอง

อาจพิจารณาการผ่าตัดในผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยา ข้อบ่งชี้สำหรับการผ่าตัดและการผ่าตัดส่องกล้อง (endoscopic procedures) ในเด็กที่เป็นโรคกรดไหลย้อนได้อภิปรายอย่างละเอียดในหัวข้อ ‘การผ่าตัด’ การให้อาหารทางสายยาง (enteral tube feeding) ก็ได้อภิปรายไว้ในหัวข้อนี้เช่นกัน

ภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากโรคกรดไหลย้อน ได้กล่าวถึงในหัวข้อ ‘ภาวะแทรกซ้อน’