Táo bón chức năng mạn tính ở người lớn Tổng quan về bệnh

Táo bón là tình trạng đại tiện không bình thường, đặc trưng bởi đi tiêu khó khăn hoặc đi tiêu không thường xuyên (<3 lần/tuần), hoặc cả hai. Việc đi tiêu khó khăn có thể biểu hiện bằng phân vón/cứng, phải rặn nhiều, cảm giác khó tống xuất phân (buốt, mót), cảm giác tắc nghẽn vùng hậu môn-trực tràng, đi tiêu không hết, thời gian đi tiêu kéo dài, cần hỗ trợ bằng thụt tháo và khó chịu ở vùng bụng. Các triệu chứng khác có thể gợi ý tình trạng táo bón bao gồm cảm giác chướng bụng, đầy bụng và phải dùng thuốc nhuận tràng.



Táo bón mạn tính được xác định khi các triệu chứng nêu trên tồn tại ≥3 tháng và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Tình trạng này cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, thận và bệnh thoái hóa thần kinh (ví dụ như Parkinson).

Theo một khảo sát trên người trưởng thành ≥18 tuổi tại 33 quốc gia, tỷ lệ hiện mắc táo bón dao động từ 6,6-11,7%. Táo bón cũng gặp phổ biến hơn ở phụ nữ và người trên 60 tuổi, đồng thời thường thấy ở những người có tình trạng kinh tế-xã hội thấp. Tình trạng này phổ biến hơn ở Bắc Mỹ và châu Âu so với các nước châu Á, chủ yếu do sự khác biệt về chế độ ăn, văn hóa và môi trường.

Các triệu chứng của táo bón mạn tính có thể bắt nguồn từ rối loạn chức năng nhu động ruột, sự nhạy cảm của các cơ quan nội tạng (ví dụ tăng ngưỡng cảm giác ở trực tràng hoặc mất cảm giác buồn đi tiêu), chậm vận chuyển ở đại tràng, rối loạn chức năng cơ vùng hậu môn-trực tràng hoặc bất thường ở hệ thần kinh ruột. Ngoài ra, cũng có thể bao gồm chế độ ăn, hệ vi sinh vật đường ruột, các yếu tố hành vi và tâm lý (ví dụ: lo âu, trầm cảm).

Nguyên nhân thường gặp nhất của táo bón bao gồm rối loạn cảm giác-vận động ở đại tràng và rối loạn chức năng sàn chậu. Việc khai thác bệnh sử và khám thực thể trong nhiều trường hợp có thể giúp loại trừ hầu hết các nguyên nhân thứ phát của táo bón, ví dụ như: bệnh lý đại-trực tràng (nứt kẽ hậu môn, trĩ, ung thư, viêm trực tràng, hẹp), rối loạn thần kinh (tổn thương hoặc chấn thương tủy sống, hội chứng Parkinson, đa xơ cứng), rối loạn chuyển hóa (đái tháo đường, suy giáp, tăng canxi máu), do tác dụng không mong muốn của thuốc (thuốc kháng cholinergic, thuốc chống co thắt, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần, thuốc chống động kinh, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc lợi tiểu, các chế phẩm bổ sung sắt và canxi , opioid, thuốc chống ung thư [ví dụ alkaloid thực vật và taxan], thuốc kháng acid chứa nhôm, chất hấp phụ và nhựa trao đổi anion), hoặc các tình trạng khác (trầm cảm, tâm thần phân liệt, liệt chi, bệnh tim mạch, suy giảm nhận thức, xơ cứng bì, bệnh nhân chạy thận). Nếu xác định được nguyên nhân thứ phát gây táo bón, cần điều trị phù hợp theo tình trạng.

Các yếu tố nguy cơ của táo bón bao gồm người cao tuổi, nữ giới, giảm lượng calo hoặc chất xơ trong khẩu phần ăn, bất động hoặc ít vận động, trầm cảm, tác dụng không mong muốn của thuốc, tiền sử phẫu thuật ổ bụng, bạo hành thể chất hoặc xâm hại tình dục, cũng như tình trạng thu nhập thấp và giáo dục thấp.