Cơn tăng huyết áp cấp cứu Tóm tắt về thuốc

• Tim mạch (hạ huyết áp, phù mạch); Thần kinh trung ương (chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu); Ngoài da (ban da, hồng ban đa dạng, hoại tử biểu bì nhiễm độc); Phản ứng quá mẫn; Tác dụng khác (suy thận, tăng kali máu, hạ natri máu)

• Tránh sử dụng ở bệnh nhân có tiền sử phù mạch liên quan đến điều trị trước đó bằng thuốc ACEI, phù mạch di truyền hoặc phù mạch vô căn
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân suy thận, hẹp van động mạch chủ hoặc van hai lá hoặc động mạch thận, bệnh mạch máu collagen
• Ngừng sử dụng thuốc lợi tiểu tiết kiệm kali hoặc sản phẩm bổ sung kali trước khi điều trị cho bệnh nhân suy tim
• Theo dõi huyết áp, chức năng thận và nồng độ kali

• Sử dụng đường tĩnh mạch (đặc biệt nếu dùng quá nhanh): Có thể gây ra các tác dụng trên tim mạch (hạ huyết áp nghiêm trọng, khó chịu vùng sau xương ức, đánh trống ngực, nhịp tim nhanh); tiêu hóa (buồn nôn và nôn khan, đau bụng); thần kinh trung ương (đau đầu, lo lắng, bồn chồn, co giật cơ, ngất xỉu); tác dụng khác (đổ mồ hôi); sử dụng kéo dài có liên quan đến tăng methemoglobin máu
• Khả năng dung nạp nitrate thường phát triển khi sử dụng lâu dài và khuyến cáo nên có khoảng thời gian không nitrate thích hợp

• Tránh sử dụng ở bệnh nhân bị hạ huyết áp nặng, giảm thể tích máu, thiếu máu nặng, suy tim do tắc nghẽn hoặc tăng áp lực nội sọ do chấn thương sọ não hoặc xuất huyết
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan nặng, suy giáp, suy dinh dưỡng hoặc hạ thân nhiệt
• Cần theo dõi chặt chẽ nhịp tim và huyết áp trong quá trình truyền tĩnh mạch
• Không dùng cho bệnh nhân đã dùng thuốc ức chế phosphodiesterase trong vòng 24 giờ qua
• Chất liệu nhựa của dây truyền dịch có thể hấp thụ GTN và liều lượng có thể cần được điều chỉnh cho phù hợp

• Thần kinh trung ương (mệt mỏi, trầm cảm, chóng mặt, lú lẫn, rối loạn giấc ngủ, đau đầu); Tim mạch (suy tim, block tim, lạnh tứ chi, hạ huyết áp); Hô hấp (co thắt phế quản ở bệnh nhân nhạy cảm); Tiêu hóa (buồn nôn/nôn, tiêu chảy, táo bón); Chuyển hóa (có thể gây tăng hoặc giảm đường huyết, thay đổi nồng độ cholesterol và triglyceride trong huyết thanh)
• Esmolol: Phản ứng tại chỗ truyền (ví dụ: viêm và chai cứng)

• Chống chỉ định trong trường hợp nhịp tim chậm nặng, block nhĩ thất phân độ cao từ trước, hội chứng nút xoang bệnh lý và suy tim mất bù
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân mắc bệnh co thắt phế quản, suy thận, block tim độ 1 hoặc giảm khả năng co bóp cơ tim, trầm cảm, bệnh mạch máu ngoại biên; bệnh nhân đang dùng insulin
• Thuốc chẹn beta có thể che giấu các triệu chứng của cường giáp và hạ đường huyết và có thể làm trầm trọng thêm bệnh vảy nến
• Bệnh nhân điều trị dài hạn không nên ngừng thuốc đột ngột; nên ngừng thuốc dần dần trong vòng 1-2 tuần
• Theo dõi huyết áp trong quá trình tiêm truyền thuốc
• Esmolol: Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân tăng huyết áp kèm hạ thân nhiệt

• Tim mạch (hạ huyết áp, nhịp tim nhanh phản xạ); Thần kinh trung ương (đau đầu); Tiêu hóa (buồn nôn/nôn)
• Các tác dụng khác ít phổ biến hơn là nhồi máu cơ tim, ngừng tim, ngất xỉu, khó thở

• Tránh sử dụng ở bệnh nhân dị ứng đậu nành hoặc trứng, hẹp van động mạch chủ nặng, rối loạn chuyển hóa lipid như tăng lipid máu bệnh lý, bệnh thận do lipid hoặc viêm tụy cấp nếu kèm theo tăng lipid máu
• Cần theo dõi chặt chẽ nhịp tim và huyết áp trong quá trình truyền tĩnh mạch

• Tim mạch (suy giảm chức năng tim, hạ huyết áp, suy tim nặng hơn, phù, đỏ bừng, nhịp tim chậm); Tiêu hóa (táo bón); Thần kinh trung ương (đau đầu, chóng mặt)
• Thuốc đối kháng canxi điều chỉnh nhịp tim (ví dụ diltiazem, verapamil): phân ly nhĩ thất, block nhĩ thất, nhịp tim chậm và rối loạn chức năng nút xoang

Hướng dẫn đặc biệt

• Chống chỉ định ở bệnh nhân suy tim mất bù rõ rệt, nhịp tim chậm rõ rệt, hội chứng nút xoang bệnh lý, block tim, suy gan
• Thuốc chẹn kênh canxi điều chỉnh nhịp tim được chống chỉ định ở bệnh nhân có nhịp tim chậm, rối loạn chức năng nút xoang và block nút nhĩ thất
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân suy tim, nhồi máu cơ tim cấp tính phức tạp, hẹp van động mạch chủ nặng, rung nhĩ kèm hội chứng Wolff-Parkinson-White, tăng áp lực tĩnh mạch cửa, suy gan hoặc giảm lưu lượng máu gan, bệnh nhân suy giảm chức năng thận
• Cần theo dõi điện tâm đồ

• Tim mạch (hạ huyết áp, đỏ bừng mặt, nhịp tim nhanh phản xạ, bất thường điện tâm đồ đã được báo cáo); Thần kinh trung ương (chóng mặt, đau đầu); Tiêu hóa (buồn nôn/nôn); Tác dụng khác (có thể làm tăng áp lực nội nhãn, hạ kali máu)

• Theo dõi huyết áp, nhịp tim và điện giải trong suốt quá trình điều trị
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân bị bệnh tăng nhãn áp, mẫn cảm với sulfite

• Tim mạch (suy tuần hoàn, rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, biến chứng thiếu máu cục bộ); Chuyển hóa (mất cân bằng điện giải bao gồm hạ natri máu, hạ kali máu, nhiễm kiềm hạ clo máu); Ngoài da (ban xuất huyết, nhạy cảm với ánh sáng, phát ban, mày đay, ngứa, viêm da tróc vảy, hồng ban đa dạng, viêm mạch máu); Tác dụng khác (đổ mồ hôi quá nhiều, sốt, đau đầu, khó chịu)

• Tránh sử dụng ở bệnh nhân quá mẫn với sulfonamid, vô niệu, suy thận kèm tăng ure huyết và/hoặc thiểu niệu, hôn mê gan hoặc thiếu hụt điện giải nghiêm trọng
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân bị tắc nghẽn một phần đường tiểu hoặc rối loạn tiểu tiện, tiền hôn mê liên quan đến xơ gan, bệnh gout
• Theo dõi thường xuyên huyết áp, nhịp tim và điện giải

• Thần kinh trung ương (buồn ngủ, chóng mặt, đau đầu, trầm cảm, lo âu, mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ); Tiêu hóa (khô miệng, táo bón, buồn nôn, chán ăn); Tim mạch (hạ huyết áp tư thế đứng); Tác dụng khác (giảm ham muốn tình dục, bí tiểu, ngứa khô mắt)

• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân mắc bệnh mạch máu não, bệnh tim thiếu máu cục bộ, nhồi máu cơ tim, rối loạn mạch máu ngoại biên, trầm cảm, ở bệnh nhân suy thận

• Tim mạch (thiếu máu cục bộ động mạch vành dẫn đến đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim, thay đổi điện tâm đồ rõ rệt, nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, nhịp tim chậm); Thần kinh trung ương (thiếu máu cục bộ não dẫn đến lú lẫn, co giật, mất ý thức và thiếu hụt thần kinh); Tác dụng khác (suy giảm chức năng thận, triệu chứng giãn mạch, cảm giác nóng rát ở tĩnh mạch dùng để tiêm)

Hướng dẫn đặc biệt

• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân suy thận, các yếu tố nguy cơ tăng áp phổi, suy giảm tuần hoàn tim hoặc não, hẹp động mạch chủ, shunt động tĩnh mạch, suy tim hoặc các rối loạn tim khác mà việc tăng cung lượng tim có thể gây hại
• Theo dõi thường xuyên huyết áp, mức đường huyết, số lượng bạch cầu và tiểu cầu trong khi điều trị kéo dài

• Tim mạch (nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, đau thắt ngực, đỏ bừng mặt, hạ huyết áp tư thế, giữ nước, phù nề); Tiêu hóa (chán ăn, buồn nôn/nôn, tiêu chảy, tăng cân); Tác dụng khác (đau đầu, chóng mặt, nghẹt mũi, run, chuột rút cơ, chảy nước mắt)
• Ít gặp hơn: Thiếu hụt pyridoxine dẫn đến bệnh thần kinh ngoại biên; Huyết học (rối loạn tạo máu, thiếu máu tán huyết); Gan (độc tính gan); Tiết niệu sinh dục (khó tiểu, viêm cầu thận); Thần kinh trung ương (trầm cảm, lo âu); Tiêu hóa (liệt ruột, táo bón); Phản ứng quá mẫn

Hướng dẫn đặc biệt

• Tránh sử dụng ở bệnh nhân bị nhịp tim nhanh nặng, suy tim với cung lượng tim cao, phình động mạch chủ bóc tách, tâm phế mạn, hoặc suy tim do tắc nghẽn cơ học, lupus ban đỏ hệ thống vô căn và các rối loạn liên quan
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim gần đây, bệnh nhân suy tim, suy giảm chức năng thận hoặc gan, tai biến mạch máu não

• Tim mạch (các đợt hạ huyết áp cấp tính và kéo dài, nhịp tim nhanh, rối loạn nhịp tim, đỏ bừng mặt); Thần kinh trung ương (suy yếu, chóng mặt); Tiêu hóa (buồn nôn/nôn, tiêu chảy); Tác dụng khác (nghẹt mũi)

Hướng dẫn đặc biệt

• Tránh sử dụng ở bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim, bệnh động mạch vành
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch, loét dạ dày tá tràng, viêm dạ dày

• Các tác dụng không mong muốn thường là do hiệu quả của hạ huyết áp hoặc do tích tụ quá nhiều xyanua
• Các tác dụng này có thể giảm bớt bằng cách giảm tốc độ truyền dịch: Tiêu hóa (buồn nôn/nôn, đau bụng); Thần kinh trung ương (lo lắng, đau đầu, chóng mặt, bồn chồn); Tim mạch (khó chịu vùng sau xương ức, đánh trống ngực); Tác dụng khác (đổ mồ hôi, co giật cơ)
• Quá nhiều xyanua có thể dẫn đến nhịp tim nhanh, đổ mồ hôi, tăng thông khí, rối loạn nhịp tim và nhiễm toan chuyển hóa; tình trạng methemoglobinemia cũng có thể xảy ra
• Thiocyanat có thể gây ù tai, co đồng tử, tăng phản xạ, lú lẫn, ảo giác và co giật đã được báo cáo

Hướng dẫn đặc biệt

• Cần theo dõi chặt chẽ huyết áp và cân bằng kiềm-toan
• Tránh thoát mạch
• Tránh sử dụng trong trường hợp tăng huyết áp bù trừ
• Sử dụng thận trọng hoặc không sử dụng ở bệnh nhân suy gan và ở bệnh nhân có nồng độ cobalamin huyết tương thấp hoặc teo thần kinh thị giác Leber
• Sử dụng thận trọng ở bệnh nhân suy giáp, suy giảm tuần hoàn mạch máu não
• Nếu tiếp tục sử dụng >72 giờ, cần theo dõi nồng độ xyanua trong huyết tương
• Khi ngừng sử dụng, giảm liều từ từ

• Tiêu hóa (buồn nôn/nôn); Tim mạch (nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, nhịp tim chậm, tức ngực, khó thở); Thần kinh trung ương (đau đầu, kích động, chóng mặt); Tác dụng khác (giảm tiểu cầu, ngứa, ban đỏ, phát ban, nghẹt mũi, suy nhược, đổ mồ hôi)

Hướng dẫn đặc biệt

• Trong trường hợp tăng huyết áp cấp cứu, liều lượng cần được điều chỉnh sao cho mức giảm huyết áp không vượt quá 25% so với ban đầu trong vòng một giờ sau khi bắt đầu điều trị bằng đường tiêm, vì giảm huyết áp quá đột ngột có thể dẫn đến thiếu máu cơ tim, thiếu máu não hoặc thiếu máu thận
• Tránh sử dụng ở bệnh nhân hẹp eo động mạch chủ hoặc có shunt động tĩnh mạch (trừ shunt động tĩnh mạch dùng cho chạy thận nhân tạo)
• Sử dụng thận trọng ở người cao tuổi, bệnh nhân suy thận và suy gan nặng, bệnh nhân có nhịp tim chậm và ngừng tim
• Có thể cần theo dõi sự thay đổi huyết động ở bệnh nhân suy thận