Xét nghiệm và hỗ trợ chẩn đoán
Xét nghiệm chẩn đoán
Dyspepsia_Diagnostics 1
Tại các quốc gia châu Á nơi có tỷ lệ cao của ung thư dạ dày (ví dụ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc) và loét dạ dày tá tràng (ví dụ Bangladesh và một số vùng của Ấn Độ), các xét nghiệm chẩn đoán là rất quan trọng để loại trừ nguyên nhân thực thể, và tùy theo nguồn lực, dịch tễ tại địa phương, có thể bao gồm công thức máu toàn bộ (CBC), sinh hóa máu, xét nghiệm phân, xét nghiệm Helicobacter pylori (H. pylori), siêu âm bụng hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) bụng và nội soi trước khi chẩn đoán khó tiêu chức năng. CBC và sinh hóa máu (ví dụ xét nghiệm chức năng gan [LFT], amylase và lipase tụy, chức năng tuyến giáp, huyết thanh chẩn đoán bệnh celiac, các dấu ấn của viêm) có thể được thực hiện để xác định dấu hiệu báo động hoặc các bệnh chuyển hóa gây khó tiêu hoặc để khảo sát bệnh nhân không đáp ứng điều trị.
Dyspepsia_Diagnostics 1Tại các quốc gia châu Á nơi có tỷ lệ cao của ung thư dạ dày (ví dụ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc) và loét dạ dày tá tràng (ví dụ Bangladesh và một số vùng của Ấn Độ), các xét nghiệm chẩn đoán là rất quan trọng để loại trừ nguyên nhân thực thể, và tùy theo nguồn lực, dịch tễ tại địa phương, có thể bao gồm công thức máu toàn bộ (CBC), sinh hóa máu, xét nghiệm phân, xét nghiệm Helicobacter pylori (H. pylori), siêu âm bụng hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) bụng và nội soi trước khi chẩn đoán khó tiêu chức năng. CBC và sinh hóa máu (ví dụ xét nghiệm chức năng gan [LFT], amylase và lipase tụy, chức năng tuyến giáp, huyết thanh chẩn đoán bệnh celiac, các dấu ấn của viêm) có thể được thực hiện để xác định dấu hiệu báo động hoặc các bệnh chuyển hóa gây khó tiêu hoặc để khảo sát bệnh nhân không đáp ứng điều trị.
Hình ảnh học
Một số rối loạn đường tiêu hóa trên có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch ở bệnh nhân; do đó, có thể thực hiện điện tâm đồ (ECG). Có thể cân nhắc siêu âm bụng ở bệnh nhân đau thượng vị <1 năm với đặc điểm cơn đau quặn kiểu đau đường mật. Có thể cân nhắc chụp cắt lớp vi tính (CT) ổ bụng để loại trừ ung thư tụy ở bệnh nhân ≥60 tuổi có đau bụng mới xuất hiện kèm sụt cân. Nội soi nên được thực hiện khi có triệu chứng báo động và nên được cân nhắc ở quần thể có tỷ lệ cao mắc ung thư đường tiêu hóa trên hoặc các bệnh lý tiêu hóa thực thể. Mặc dù nội soi có thể hỗ trợ chẩn đoán khó tiêu chức năng, mục đích chính của nó là loại trừ bệnh lý thực thể.
Nội soi
Nội soi đường tiêu hóa trên là một lựa chọn khi cần đánh giá thêm, bao gồm xét nghiệm H. pylori và cân nhắc nội soi nên tùy từng trường hợp theo phán đoán lâm sàng của bác sĩ. Nội soi cho phép bác sĩ quan sát ống tiêu hóa và thực hiện các thủ thuật chẩn đoán và điều trị nếu cần (ví dụ sinh thiết). Nên dành cho bệnh nhân ít hoặc không đáp ứng với điều trị sau 7-10 ngày hoặc cho bệnh nhân có triệu chứng không thuyên giảm sau 4-8 tuần thử điều trị bằng thuốc ức chế acid. Nếu nội soi đường tiêu hóa trên không phát hiện bất thường, bệnh nhân còn triệu chứng dai dẳng hoặc có dấu hiệu báo động thì nên đánh giá thêm các chẩn đoán khác bằng các thăm dò phù hợp (ví dụ siêu âm, sinh hóa máu). Các phát hiện nhỏ như men gan tăng nhẹ, viêm thực quản, thoát vị khe hoành hoặc viêm dạ dày nhẹ không nên loại trừ chẩn đoán khó tiêu chức năng. Hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (ACG - American College of Gastroenterology) khuyến cáo nội soi trên thường quy cho bệnh nhân ≥60 tuổi bất kể có triệu chứng báo động hay không và cho những người <60 tuổi có triệu chứng báo động.
Dyspepsia_Diagnostics 2
Tùy theo phác đồ địa phương: Với bệnh nhân ≥60 tuổi (người trẻ tuổi hơn ở các vùng có tỷ lệ ung thư dạ dày cao), cân nhắc nội soi khi các triệu chứng vẫn dai dẳng dù đã xét nghiệm hoặc điều trị H. pylori và điều trị bằng thuốc ức chế acid, và khi bệnh nhân có một hoặc nhiều yếu tố sau: Tiền sử loét dạ dày hoặc phẫu thuật dạ dày; tiếp tục cần điều trị bằng NSAID; tăng nguy cơ ung thư dạ dày; và lo lắng về ung thư.
Nội soi
Nội soi đường tiêu hóa trên là một lựa chọn khi cần đánh giá thêm, bao gồm xét nghiệm H. pylori và cân nhắc nội soi nên tùy từng trường hợp theo phán đoán lâm sàng của bác sĩ. Nội soi cho phép bác sĩ quan sát ống tiêu hóa và thực hiện các thủ thuật chẩn đoán và điều trị nếu cần (ví dụ sinh thiết). Nên dành cho bệnh nhân ít hoặc không đáp ứng với điều trị sau 7-10 ngày hoặc cho bệnh nhân có triệu chứng không thuyên giảm sau 4-8 tuần thử điều trị bằng thuốc ức chế acid. Nếu nội soi đường tiêu hóa trên không phát hiện bất thường, bệnh nhân còn triệu chứng dai dẳng hoặc có dấu hiệu báo động thì nên đánh giá thêm các chẩn đoán khác bằng các thăm dò phù hợp (ví dụ siêu âm, sinh hóa máu). Các phát hiện nhỏ như men gan tăng nhẹ, viêm thực quản, thoát vị khe hoành hoặc viêm dạ dày nhẹ không nên loại trừ chẩn đoán khó tiêu chức năng. Hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (ACG - American College of Gastroenterology) khuyến cáo nội soi trên thường quy cho bệnh nhân ≥60 tuổi bất kể có triệu chứng báo động hay không và cho những người <60 tuổi có triệu chứng báo động.
Dyspepsia_Diagnostics 2Tùy theo phác đồ địa phương: Với bệnh nhân ≥60 tuổi (người trẻ tuổi hơn ở các vùng có tỷ lệ ung thư dạ dày cao), cân nhắc nội soi khi các triệu chứng vẫn dai dẳng dù đã xét nghiệm hoặc điều trị H. pylori và điều trị bằng thuốc ức chế acid, và khi bệnh nhân có một hoặc nhiều yếu tố sau: Tiền sử loét dạ dày hoặc phẫu thuật dạ dày; tiếp tục cần điều trị bằng NSAID; tăng nguy cơ ung thư dạ dày; và lo lắng về ung thư.